پنجشنبه 3 بهمن 1398 | Thursday 23 January 2020

 

ناصر پازوکی: میراث فرهنگی در ایران نفرین شده است

ناصر پازوکی، باستان شناس و مدیرکل میراث فرهنگی استان تهران روز گذشته میهمان نشست " باستان شناسی تهران" بود. او در طول مدت خدمت اش در این حوزه بیش از 4 هزار آثار غیرمنقول ثبت کرده و 183 کارگاه مرمتی در تهران برگزار کرده و بیش از 4 میلیون نقشه از آثار باستانی و تاریخی به همت او تهیه شده است. او روز گذشته یاداور شد: دوران احمدی‌نژاد و حضور بقایی و مشایی در میراث فرهنگی شرایطی را ایجاد کرد که آثار تاریخی ما حتی بدتر از دوران مغول در معرض خطر و نابودی قرار گرفتند. آقای بقایی زمانی به من گفتند که اجازه نداری برخی خانه‌های تاریخی را ثبت ملی کنی و اگر مخالف هستی، استعفا بده و من نیز همین کار را کردم.

تهران و باستان شناسی

عصر روز گذشته، نشست باستان‌شناسی تهران به همت جامعه‌ راهنماییان گردشگری ایران، در محل ستاد سمن‌های شهر تهران برگزار شد. ضرورت ثبت ملی و جهانی آثار منقول و غیر منقول میراث فرهنگی و نحوه انجام و پیگیری آن به جهت حفاظت و حراست و نیز معرفی آثار از جمله محورهای اصلی این نشست بود. 

بر همین اساس نیز جامعه راهنمایان تور به منظور آشنایی و تسلط بیشتر راهنمایان با آثار گردشگری و باستانی شهر تهران و به تبع آن، تعریف و معرفی این آثار برای گردشگران تصمیم به برگزاری این نشست گرفت.

این در حالی است که حجت نظری رییس ستاد سمن‌های شهر تهران و سخنگوی کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا شهر در جلسه علنی امروز شورای شهر تهران و با اشاره به فرارسیدن جشن سال نو میلادی نیز خواستار ثبت ملی کلیساهای پایتخت شد.

به گزارش روابط عمومی ستاد سمن‌های شهر تهران، ناصر پازوکی، باستان‌شناس و مدیرکل میراث فرهنگی استان تهران، سخنران اصلی نشست باستان‌شناسی تهران بود که در ابتدای این جلسه و در پاسخ یکی از حاضران مبنی بر اینکه یکی از دلایل تخریب ابنیه تاریخی جست‌وجوی گنج و جواهرات و سکه‌های قیمتی است، گفت: چیزی به عنوان گنج اساسا وجود ندارد و من اعتقاد دارم که این مساله بیشتر یک توطئه برای درآمدزایی کلاهبرداران و نیز تخریب آثار تاریخی ملل مختلف است.

 

عده‌ای با توهم گنج ابنیه تاریخی و ارزشمند را تخریب می‌کنند

این عضو سابق هیات علمی دانشگاه تهران با تاکید بر اینکه هر آثار تاریخی، اعم از منقول و غیر منقول و ابنیه، برگی از تاریخ و هویت آن ملت و سرزمین است، تصریح کرد: این یک اتفاق تلخ است که عده‌ای با توهم گنج ابنیه تاریخی و ارزشمند را تخریب و نابود می‌کنند. شاید بهتر باشد آن فردی که دنبال گنج است به این سوال پاسخ بدهد که چگونه یک گنج صدها و یا هزاران سال در دل زمین باقی مانده است و در این دوران هیچ کسی به سراغ آن نرفته باشد.

او افزود: متاسفانه وقتی افرادی درباره پیدا کردن گنج صحبت می‌کنند، اطلاعات دقیق و مستندی ندارند. همه درباره گنج شنیده‌اند یا مطلبی را نقل می‌کنند ولی کسی دقیقا شاهد پیدا کردن آن گنج نبوده است. من باز هم تاکید می‌کنم که گنجی وجود ندارد و اگر قرار بود که در هر شهر و روستایی گنجی پیدا شود، امروز میزان طلاهای پیدا شده در ایران باید از چند تن هم عبور می‌کرد. این در حالی است که تمامی جواهرات و طلاهای موزه‌های ایران تقریبا 36 کیلوگرم است.

پازوکی با اشاره به تاریخ حفاری در ایران، اظهارکرد: تقریبا از سال 1275 تا امروز ، بیش از 5 هزار حفاری انجام شده است. من طی 30 سال سابقه حفاری در تهران نزدیک اساتید بزرگ و مشهور حفاری، هیچگاه شاهد پیدا کردن گنجی نبودم و اساتید من نیز هیچ کدام چنین چیزی را ندیدند.

این باستان شناس در پاسخ به سوال یکی از حاضران در جلسه مبنی بر اینکه چگونه شنیده می‌شود که در برخی شهرها، حفاری‌هایی منجر به کشف طلا یا سکه‌های قدیمی شده است، خاطرنشان کرد: این کشفیات برگرفته از یک سری اتفاقات است. مثلا در منطقه‌ای زلزله یا سیل آمده و مردم امکان فرار یا برداشتن اموال خود را نداشتند، لذا سکه‌ای یا دستبندی یا جواهری در دل خاک دفن شده است.

 

گران‌ترین موزه جواهرات ایران یعنی موزه عباسی هیچ اثر ثبت‌شده‌ای ندارد

مدیرکل سابق میراث فرهنگی استان تهران با اشاره به موقعیت جغرافیایی و استراتژیک ایران، گفت: ایران در مسیر عبوری سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا قرار داد. طبق اسناد تاریخی تقریبا این کشور هر 30 سال شاهد یک جنگ بوده است که یا درگیر آن جنگ شده و یا به صورت غیر مستقیم از آن تاثیر گرفته است. بنابراین در چنین شرایط بدیهی خواهد بود که مردم آنچنان ثروتی ندشاته باشند که بخواهند گنجی پنهان کنند.

پازوکی، همچنین درباره تاریخ حفاری‌های باستانی در تهران و اطراف آن، اظهار کرد: حفاری‌ها از سال 1937 در ایران شروع شد. از سال 1937 تا 938 اریک اشمیت در چشمه علی، بعدا گریشمن در چارتلخان، سپس آقای حاکمی و خانم شیبانی در تپه میل و آقای مهرکیا در واوان و آقای مجیدزاده در اطراف تهران حفاری‌هایی داشتند. گزارش عموم این حفاری‌ها خوشبختانه مستند شده و به چاپ رسیده است. البته جدای از این حفاری‌ها ممکن است به صورت تصادفی ما شاهد کشفیات باستانی باشیم که نمونه بارز آن عملیات عمرانی اخیر در مولوی است.

این باستان‌شناس همچنین درباره نحوه ثبت آثار تاریخی و باستانی، گفت: یک دسته از آثار باستانی را منقول می‌نامند که مشمول اشیای مختلف مثل طلا، جواهر، شمشیر، لباس رزم و ... می‌شود. این آثار باید به صورت مستند عکس، فیلم و مختصات نوشتاری ثبت شده باشند. اگر این آثار ثبت شده باشند، همیشه امکان ارجاع آن به کشور مبدا وجود دارد وگرنه کسی نمی‌تواند نسبت به مالکیت آن آثار ادعا کند.

وی افزود: بیش از 600 هزار شی در موزه لوور فرانسه مربوط با تاریخ باستانی ایران است ولی ایران نمی‌تواند نسبت به آن ادعایی داشته باشد. عمق این فاجعه وقتی بهتر درک می‌شود که بدانیم گران‌ترین موزه جواهرات ایران یعنی موزه عباسی هیچ اثر ثبت‌شده‌ای ندارد و اگر یک دزدی به صورت شبانه تمامی آثار آن را به صرقت ببرد، ایران هیچ ادعایی برای هیچ کدام از آن آثار نمی‌تواند داشته باشد.

 

در هر دوره‌ای به میراث فرهنگی آسیب رسید

پازوکی همچنین با اشاره به ثبت آثار باستانی غیرمنقول، اظهارکرد: برای ثبت آثار غیرمنقول از جمله ابنیه و خانه‌های تاریخی، باید چند مولفه را در نظر گرفت که اولین آن قدمت سازه است. ابنیه باید قدمتی حداقل تا دوران قاجار داشته باشند.نکته دیگر آنکه ممکن است سازه‌ها ویژگی منحصر به فرد داشته باشند. همچنین سازه می‌تواند میزبان اتفاق مهمی باشد. دلیل دیگری که برای ثبت ابنیه می‌تواند مهم باشد، مالک و یا طراح آن است که اگر متعلق به فرد خاصی باشد، آن بنا مهم می‌شود. ویژگی مهم دیگر نیز مربوط به تکنیک یا هنرهای به کار رفته در بناست که در ثبت آن تاثیرگذار است.

او با بیان اینکه مقوله میراث فرهنگی در ایران، انگار نفرین شده یا بدشانس است، گفت: متاسفانه میراث فرهنگی در کشور ما و طی ادوار مختلف آسیب دیده است. دوره قبلی، حاکمان خودشان را متصل به سلاطین گذشته دانسته و به صورت افراطی به این حوزه پرداخته و به نوعی آسیبهایی را به آن وارد کردند و در دوره بعدی آثار باستانی تا زمانی به نامد طاغوت بدل شد و برخی دنبال تخریب کامل این آثار بودند.

 

تخریب میراث فرهنگی در دوران احمدی‌نژاد از مغول‌ها بیشتر بود

این باستان‌شناس ادامه داد: اما دوران احمدی‌نژاد و حضور بقایی و مشایی در میراث فرهنگی شرایطی را ایجاد کرد که آثار تاریخی ما حتی بدتر از دوران مغول در معرض خطر و نابودی قرار گرفتند. آقای بقایی زمانی به من گفتند که اجازه نداری برخی خانه‌های تاریخی را ثبت ملی کنی و اگر مخالف هستی، استعفا بده و من نیز همین کار را کردم. من افتخار آن را دارم که در طول مدت خدمتم بیش از 4 هزار آثار غیرمنقول را ثبت کنم و 183 کارگاه مرمتی در تهران ایجاد کردم و بیش از 4 میلیون نقشه از آثار باستانی و تاریخی تهیه کردم.

 

 تمامی حقوق این سایت متعلق به ستاد توان افزایی و حمایت از فعالیت سازمان های مردم نهاد می باشد.

Template Design:Dima Group